AFSTEMMING IS NOG GEEN OVEREENSTEMMING
Vorige week werd ik gevraagd om drie dagen op iemands poezen te passen.
Geen ingewikkelde opdracht, dacht ik. Eten geven, aandacht, kattenbak, zorgen dat alles een beetje heel blijft.
Naderhand kreeg ik verwijten.
“Jij bent in de keuken geweest.”
Ja. Ik moest iets schoonmaken.
“Je luistert niet.”
Au.
Niet zozeer omdat ik vond dat de ander ongelijk had, maar omdat ik zelf juist het idee had zorgvuldig te hebben gehandeld. Met goede wil bovendien.
Kennelijk is goede wil geen garantie voor goede communicatie.
Ik moest denken aan een bekend experiment met twee metronomen. Zet ze onafhankelijk van elkaar aan het tikken en ze bewegen ieder in hun eigen ritme. De een naar links terwijl de ander naar rechts gaat.
Maar plaats ze op een ondergrond die een beetje kan meebewegen en er gebeurt iets wonderlijks. Ze beïnvloeden elkaar. Na verloop van tijd ontstaat synchronisatie.
Niet doordat de ene metronoom tegen de andere zegt:
“Luister nou eens naar mij.”
Er is iets tussen hen dat beweging mogelijk maakt.
En precies daar wordt het voor mensen interessant.
Want wat is bij ons die beweeglijke ondergrond?
Waarschijnlijk bestaat die uit van alles: woorden, toonhoogte, lichaamstaal, verwachtingen, eerdere ervaringen, gevoeligheden en vooral aannames over wat voor de ander vanzelfsprekend is.
Daar ging het bij die poezen vermoedelijk ook mis.
Ik dacht: ik help even door iets schoon te maken.
De ander dacht kennelijk: waarom kom jij daar?
Zelfde keuken. Zelfde handeling. Ander verhaal.
Communicatie is dus meer dan duidelijk zeggen wat je bedoelt. En luisteren is meer dan de woorden van de ander kunnen herhalen.
We moeten voortdurend iets toetsen:
Zijn we eigenlijk nog op elkaar afgestemd?
Dat lijkt me ook de kern van tactvol communiceren.
Tact is niet hetzelfde als aardig zijn. Niet alles inslikken. Niet de ander naar de mond praten.
Tact is het vermogen om waar te nemen wat er tussen jou en de ander gebeurt — en daar zo nodig je beweging op aan te passen, zonder jezelf kwijt te raken.
Dat wordt helemaal interessant wanneer er conflict ontstaat.
Want zodra iemand zegt: “Jij luistert niet”, ligt de verdediging al klaar:
“Jawel hoor.”
En daar gaan we.
De een gaat harder naar links, de ander harder naar rechts.
Misschien ligt de oplossing dan niet onmiddellijk in de vraag wie gelijk heeft. Misschien moeten we eerst naar de ondergrond kijken.
Welke verwachting was er?
Wat dacht jij dat ik begrepen had?
Wat verstond jij onder “goed zorgen”?
Waar begon onze afstemming uiteen te lopen?
Dat betekent overigens niet dat goede communicatie erop gericht is dat we uiteindelijk allemaal dezelfde kant op wijzen.
Integendeel.
Afstemming is nog geen overeenstemming.
We kunnen het fundamenteel oneens blijven en toch in contact zijn. Misschien is dát wel de kunst van een goed gesprek: voldoende op elkaar afgestemd raken om verschillend te kunnen blijven denken.
Twee metronomen hebben het trouwens makkelijker.
Die hoeven elkaar niet uit te leggen wat ze met “luisteren” bedoelen.
#communicatie #gespreksvoering #tact #conflict #luisteren #Gespreksfitness
