REKENSCHAP
Het woord rekenschap trof me onlangs toen ik toevallig op een christelijke podcast stuitte. Zo’n woord dat een beetje uit het dagelijks taalgebruik verdwenen lijkt. Ernstig ook. Bijna bijbels. Maar het bleef hangen.
Hoe werkt rekenschap eigenlijk in mijn eigen, dagdagelijkse leven?
We hebben nogal snel een oordeel klaar.
Over politici, bestuurders, collega’s, buren, ouders, kinderen, generaties. Over wat iemand had moeten doen, had moeten begrijpen, had moeten voorkomen.
Maar er bestaat nog een ander soort oordeel. Een dat dichter bij huis blijft:
Waarvan heb ík mij eigenlijk rekenschap te geven?
Rekenschap afleggen klinkt streng. Alsof er ergens een boekhouder van het geweten klaarzit met een rode pen.
Toch vind ik zich rekenschap geven van een mooie uitdrukking. Het betekent niet dat je jezelf veroordeelt. Het betekent dat je bereid bent te kijken naar wat je doet en laat. Naar je aandeel. Je motieven. De gevolgen. Ook naar wat je liever niet ziet.
Dat is iets anders dan schuld zoeken.
En misschien ook iets anders dan voortdurend verantwoording afleggen. Er zijn genoeg zaken waarin je niemand rekenschap verschuldigd bent: je voorkeuren, je keuzes, de richting die je aan je leven geeft.
Maar geen rekenschap verschuldigd zijn is nog niet hetzelfde als je nergens rekenschap van hoeven geven.
Daar zit voor mij het verschil.
Oordelen over een ander is soms nodig. We moeten onderscheid kunnen maken tussen zorgvuldig en onzorgvuldig, rechtvaardig en onrechtvaardig, verantwoord en onverantwoord.
Maar veroordelen is verleidelijk. Want zodra de ander fout zit, hoef ik even niet meer naar mezelf te kijken.
Misschien is daarom het opschorten van een oordeel geen slapheid, maar een vorm van discipline.
Niet: ik mag nergens iets van vinden. Wel:
Wat weet ik eigenlijk?
Wat vul ik in?
Wat is mijn aandeel?
En welk deel van dit verhaal is van mij?
Rekenschap begint danniet met minder oordelen, maar met de volgorde.
#zelfbezinning #rekenschap #oordeelsvorming #verantwoordelijkheid #bewustwording #dialoog
